درآمدی بر موسیقی بلوچی

پنجشنبه 03 اسفند 1396 ساعت 14:12

برای مردم بلوچ، موسیقی حکم تاریخ نگاری داشته است، چرا که توانسته است بسیاری از رویدادها، حماسه ها و اتفاقات تاریخی را با زبان موسیقی ماندگار نماید. به همین دلیل ساز و موسیقی بلوچی علیرغم موانع و مشکلات ادامه حیات می دهد.

موسیقی هر قوم تبلور فرهنگ اصیل و روحیه هنرمندانه آن قوم محسوب می شود. لذا حفظ و توسعه موسیقی اصیل هر قوم و ملتی موجب جلوگیری از نابودی زبان، آداب و رسوم و فرهنگ اصیل آن قوم شده و باعث ماندگاری هویت فرهنگی آن قوم و در مقیاس بزرگتر آن کشور می شود. از گذشته های دور تاکنون موسیقی مورد اقبال مردم بلوچ بوده است. در گذشته موسیقی در جشن ها و مراسمات نقش بسیار پررنگ تری داشته اشت. موسیقی برای مردم بلوچ ابزاری برای ابراز فرهنگ، هنر، حماسه و تاریخ این منطقه بوده است. در میان اقوام مختلف ایرانی، موسیقی بلوچی به دلیل دستگاههای متفاوت و ملودی های خاص از جمله موسیقی مورد اقبال در جشنواره های داخلی و خارجی بوده و توانسته است جایگاه بسیار مناسبی در میان سبک های موسیقی کسب نماید. موسیقی برای مردم بلوچ فراتر از یک هنر صرف است. تا حدود سی، چهل سال قبل موسیقی بلوچی در تولد، ختنه سوران، عروسی، مرگ، کاشت، داشت، برداشت، بیماری و سرخوشی بلوچ و به طور کلی در تمامی مراحل زندگی مردم بلوچ جاری و ساری بوده است. در میان مردم بلوچ، زیباترین احساس، درد و غم، داستان های شورانگیز حماسی و عاشقانه، عرفان و مذهب همه با زبان موسیقی و آواز نسل به نسل منتقل شده است. «پرفسور ژان دورینگ»، موسیقی‌دان و خاورشناس بزرگ موسیقی ایران و موسیقی اقوام ایرانی در رابطه با علاقه مندی خود به موسیقی بلوچی می گوید:
« برای من اغلب موسیقی اقوام ایرانی مثل لری، کردی، آذری و خراسانی خوب هستند و شخصیت دارند ولی به‌عنوان یک موزیکولوگ می‌شود گفت که موسیقی بلوچی یک درجه بالاتر و حرفه‌ای‌تر است؛ مثلا ساز سرود (قیچک بلوچی) یک ساز استثنایی است؛ چه کسی می‌تواند مانند این بسازد یا این را کوک کند یا با این بنوازد؛ ضمن اینکه باید در نظر داشته باشیم که موسیقی بلوچی ٢٥ زهیریگ دارد اما موسیقی ایرانی ١٢ دستگاه و مقام دارد. آن زهیریگ‌های موسیقی بلوچی مال خودشان است؛ از هندوستان نیامده، از موسیقی ایران هم نیامده، از موسیقی اعراب گرفته نشده؛ مال خودشان است.»
در واقع برای مردم بلوچ، موسیقی حکم تاریخ نگاری داشته است، چرا که توانسته است بسیاری از رویدادها، حماسه ها و اتفاقات تاریخی را با زبان موسیقی ماندگار نماید. به همین دلیل ساز و موسیقی بلوچی علیرغم موانع و مشکلات ادامه حیات می دهد.
در دهه 70 و تا حدودی تا اواخر دهه 80 شمسی، برای مدتی موسیقی بلوچی به دلیل وجود برخی تعصبات مذهبی و دلایل دیگر دچار رخوت شد و به دلیل همین فشارهای درونی و بیرونی برای مدتی مهجور ماند.
با این حال در سالهای اخیر موسیقی بلوچی، با وجود ظهور چهره هاي خلاق و جوان در میان نسل جديد، سبك هاي مدرن موسیقی به ويژه در سبك پاپ توانسته جايگزين مناسب موسيقي مشابه غيربلوچي باشد و باعث جلب توجه بسیاری از جوانان که علاقه چندانی به موسیقی سنتی نداشته اند، شده است.
در یک دهه اخیر موسیقی بلوچی متاسفانه اساتیدی همچون کمال خان هوت (کمالان)، غلامرسول دینارزهی، ماشاءالله بامری، علی بلوچ (نوازنده سرود)، موسی بلوچ (نوازنده دونلی)، ابراهیم آسکانی را از دست داد
از مهمترین کسانی که در حال حاضر در عرصه پهناور موسیقی بلوچستان فعال هستند می توان به اساتیدی چون استاد شیر محمد اسپندار (نوازنده دونلی)، اسحاق بلوچ‌نسب (خواننده و نوازنده)، محمدعلی محمدحسنی معروف به دلنواز (نوازه بنجو)، عمر سامی (نوازنده و سازنده بنجو)، ابوالقاسم حسینی نژاد معروف به ملاقاسم (بنجو و رباب)، دین محمد زنگشاهی (خواننده و نوازنده)، خسرو سیاهانی (نوازنده رباب و سرود)، رسول بخش زنگشاهی (نوازنده بنجو)، شهرام یارمحمدزهی (رباب)، فاروق رحمانی (رباب)، تاج محمد جنگی پور (تنبورگ)، گل محمد بلوچی (خواننده و نوازنده)، صدیق زردکوهی (خواننده و نوازنده) اشاره نمود.
موزیسین هایی همچون عبدالرحمان سوری زهی، رستم میرلاشاری در اروپا و همچنین اساتید شاخصی از موسیقی بلوچی در بلوچستان پاکستان به فعالیت می پردازند.
در زمینه موسیقی پاپ و جوان پسند می توان از افرادی چون عمار حسین زهی، عبدالعلی هوت، وحید ترکش، زاهد زباد، مصطفی سرخوش، هادی نارویی و علی سپاهیان نام برد.
به‌هرحال، حفظ و صیانت از هویت و اصالت تاریخی قوم بلوچ در گرو حفظ فرهنگ و هنر بلوچی است که این مهم تنها با شعار دادن محقق نخواهد شد.

افزودن دیدگاه جدید

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی‌های وب و پست الکترونیکی به صورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.